Làm thế nào để kiểm tra nồng độ hydrogen trong nước?

Bạn vừa đầu tư mua một chiếc máy lọc nước ion kiềm hoặc một bình tạo nước hydrogen cầm tay với lời quảng cáo "có thể tạo ra nước uống có nồng độ hydrogen cao". Thế nhưng làm sao để biết chắc chắn hàm lượng phân tử hydro hoạt tính thực sự đang tồn tại trong ly nước của bạn?

Việc kiểm tra nồng độ hydrogen trong nước không chỉ giúp bạn kiểm chứng chất lượng của thiết bị mà còn đảm bảo bạn nhận được tối đa lợi ích chống oxy hóa của loại nước mình đang uống. Trong bài viết này, Gas4.0 &more sẽ hướng dẫn bạn các phương pháp đo lường nồng độ hydrogen phổ biến hiện nay, từ chuyên nghiệp đến đơn giản tại nhà.

 

1. Tại sao cần phải kiểm tra nồng độ hydrogen định kỳ?

Hàm lượng hydrogen là chỉ số biểu thị cho nồng độ hòa tan của phân tử hydro hoạt tính trong nước uống, thường được đo bằng đơn vị ppb (phần tỷ). Mỗi ppb hydrogen tương ứng với một phần tỷ của tổng lượng chất hòa tan trong nước, khoảng 1 miligam hydrogen trên mỗi mét khối nước.

Chỉ số hàm lượng hydrogen trong nước là một yếu tố quan trọng, cho biết khả năng chống oxy hóa của nước ion kiềm hoặc nước uống giàu hydrogen khác.

Khi mua máy lọc nước ion kiềm hay bình tạo nước hydrogen, trên vỏ máy thường in sẵn các thông số kỹ thuật, bao gồm chỉ số về nồng độ hydrogen. Tuy nhiên, hàm lượng hydrogen thực tế có thể không giống với thông số ghi trên vỏ máy do:

- Sự tiêu hao theo thời gian: Đối với máy lọc RO lắp thêm lõi chức năng tạo nước hydrogen, nồng độ hydro hoạt tính của nước tạo ra sẽ giảm dần sau khoảng 6 - 9 tháng sử dụng do các hạt khoáng trong lõi lọc bị "trơ".

- Chất lượng nguồn nước đầu vào: Nước quá cứng hoặc quá mềm có thể ảnh hưởng đến hiệu suất điện phân của máy lọc. Vì vậy mà chất lượng nước đầu ra cũng khác nhau, nên nồng độ hydrogen không ổn định.

- Tình trạng tấm điện cực: Sau một thời gian sử dụng, nếu tấm điện cực bị bám cặn vôi (canxi), khả năng tạo ra hydrogen sẽ giảm sút nghiêm trọng.

Chính vì vậy, để biết chính xác nồng độ hydrogen trong nước uống của mình, bạn nên kiểm tra bằng một số phương pháp khác.

 

2. Các cách kiểm tra nồng độ hydrogen phổ biến

Hiện nay, có 3 phương pháp xác định hàm lượng hydrogen hòa tan trong nước được nhiều người áp dụng. Mỗi phương pháp có độ chính xác và chi phí khác nhau.

 

2.1. Kiểm tra nồng độ hydrogen bằng bút đo 

Bút đo H2 là thiết bị cầm tay chuyên dụng được sử dụng để đo nồng độ phân tử hydrogen hòa tan trong nước. Một số dòng bút đo hydrogen cao cấp còn tích hợp thêm tính năng đo chỉ số oxy hóa khử (ORP), độ pH và nhiệt độ. Một số thương hiệu bút đo hydrogen phổ biến tại Việt Nam như: Trustlex, Hanna Instruments, MVTEK, Kedida,...

Bút đo H2 có kích thước nhỏ gọn, dễ sử dụng, cho kết quả nhanh với độ chính xác tương đối cao và hiển thị bằng số cụ thể (ppb/ppm) nên được sử dụng khá phổ biến. Thiết bị thường được dùng để kiểm tra chất lượng nước đầu ra của máy lọc nước ion kiềm, nước giàu hydrogen và trong lĩnh vực thực phẩm/đồ uống.

  

Cách sử dụng:

- Rót nước cần kiểm tra ra cốc thủy tinh

- Bật bút đo và nhúng đầu điện cực vào nước

- Khuấy nhẹ để bọt khí bám trên đầu cực tan hết

- Đợi khoảng 10 - 30 giây để kết quả hiển thị trên màn hình ổn định.

2.2. Kiểm tra nồng độ hydrogen bằng thuốc thử (Test Kit)

Test kit là phương pháp kiểm tra dựa trên phản ứng hóa học. Phương pháp này dựa trên phản ứng giữa hydro và chất chỉ thị (thường là xanh methylene với chất xúc tác bạch kim). Khi nhỏ thuốc thử vào mẫu nước chứa hydrogen, dung dịch sẽ đổi màu. Sau đó, bạn so sánh màu này với bảng màu chuẩn đi kèm để ước lượng nồng độ hydrogen.

Ưu điểm của test kit là chi phí thấp, dễ sử dụng và tính linh hoạt cao, dễ mang theo và không phụ thuộc vào pin hay nguồn điện. Tuy nhiên, hạn chế của phương pháp này là độ chính xác không cao. Kết quả kiểm tra nồng độ hydrogen bằng test kit chỉ mang tính tương đối, phụ thuộc vào khả năng phân biệt màu của người dùng. Ngoài ra, ánh sáng môi trường hoặc thao tác không đúng cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả.

Phương pháp này đặc biệt phù hợp khi cần kiểm tra nhiều mẫu hoặc sử dụng ngoài hiện trường hoặc trong trường hợp bạn cần một giải pháp tiết kiệm, dễ dùng và chỉ cần biết mức nồng độ tương đối.

 

2.3. Kiểm tra bằng mắt thường và cảm quan

Nếu không có thiết bị, bạn vẫn có thể kiểm tra xem trong nước uống có nồng độ hydrogen không bằng cách quan sát các dấu hiệu vật lý. Cách này vừa tiện lợi vừa không tốn chi phí, bạn có thể áp dụng ngay lập tức mà không cần chuẩn bị gì. Tuy nhiên, phương pháp kiểm tra bằng mắt và cảm quan chỉ giúp người dùng nhận biết sự hiện diện của hydrogen trong nước chứ không đo được nồng độ bằng con số cụ thể. Kết quả của việc kiểm tra bằng cảm quan thường mang tính chủ quan, thiếu độ chính xác nên rất dễ dẫn đến nhầm lẫn. Bạn chỉ nên áp dụng để nhận biết sơ bộ, không nên dựa vào đó khi cần kết quả đáng tin cậy.

Bạn có thể kiểm tra sự hiện diện của hydrogen trong nước uống bằng cách: 

- Quan sát bọt khí: Nước vừa lấy ra từ máy lọc hydrogen hoặc máy điện giải sẽ có màu đục như nước vo gạo. Đó là do hàng triệu bọt khí hydro siêu mịn. Sau khoảng 30 giây, nước sẽ trong trở lại khi các bọt khí này bay hơi hoặc hòa tan hoàn toàn.

- Tiếng kêu "tách tách": Với các máy tạo hydrogen công suất lớn, khi rót nước ra ly, bạn có thể nghe thấy tiếng nổ li ti của các bong bóng khí.

 

3. Những yếu tố ảnh hưởng đến kết quả đo nồng độ hydrogen

Khi kiểm tra nồng độ hydrogen nhiều lần, bạn có thể sẽ thấy kết quả đo được mỗi lần lại khác nhau. Điều này hoàn toàn bình thường bởi kết quả đo có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố sau:

- Nhiệt độ nước: Nước càng lạnh càng giữ được nhiều khí hydro hòa tan. ngược lại khi đo nước nóng sẽ cho kết quả rất thấp.

- Tốc độ dòng chảy: Lấy nước quá nhanh có thể khiến bọt khí không kịp hòa tan vào nước mà bay hơi trong không khí, khiến nồng độ hydrogen trong nước bị giảm.

- Thời gian lấy mẫu: Chỉ cần chậm 1 phút, nồng độ hydro có thể giảm đi 20 - 30%. Vì vậy, bạn nên đo ngay lập tức khi nước vừa ra khỏi vòi.

- Vệ sinh dụng cụ: Cốc đo bẩn hoặc có lẫn tạp chất hóa học sẽ làm sai lệch phản ứng của thuốc thử hoặc bút điện tử.

 

4. Nồng độ hydrogen trong nước bao nhiêu là tốt?

Trước khi tìm hiểu cách kiểm tra nồng độ hydrogen, chúng ta cần biết nồng độ mục tiêu là bao nhiêu. Nồng độ hydrogen thường được đo bằng đơn vị ppb (phần tỷ) hoặc ppm (phần triệu). 1 ppm = 1000 ppb.

Theo các nghiên cứu y khoa và tiêu chuẩn từ các hiệp hội nước chức năng toàn cầu thì:

- Nồng độ hydrogen <300 ppb: Nồng độ thấp, lợi ích chống oxy hóa không đáng kể.

- Nồng độ hydrogen từ 600 ppb - 1000 ppb: Mức nồng độ đạt chuẩn để hỗ trợ sức khỏe hàng ngày.

- Nồng độ hydrogen >1200 ppb: Nồng độ lý tưởng, mang lại hiệu quả chống lão hóa và phục hồi cơ thể mạnh mẽ.

 

Việc kiểm tra nồng độ hydrogen không quá phức tạp, nhưng chọn đúng phương pháp sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian và đảm bảo độ chính xác cần thiết. Hiểu rõ ưu và nhược điểm của từng cách sẽ giúp bạn chọn giải pháp phù hợp để kiểm chứng chất lượng của nước, đảm bảo nguồn nước uống sử dụng được an toàn và tối ưu hóa lợi ích mà nước giàu hydrogen mang lại cho sức khỏe.